Novi Sad

Istorija

 

Rana istorija Novog Sada nije sasvim poznata. Arheološka istraživanja pokazuju da je grad, na prostoru Petrovaradinske stene, još u paleolitu bio naseljen i da je predstavljao mesto susreta brojnih kultura i naroda. Pored Rimljana tu su bili i Gepidi, Huni, Avari, Sloveni, Germani, Mađari, Vizantijci i Turci.

Ukoliko se pak držimo nepobitnih činjenica tj. moderne istorije grada, Novi Sad se pominje kao veoma mlad grad – prema istorijskim spisima postoji tek nešto duže od trista godina. Naime, početak moderne istorije Novog Sada vezuje se za 1687. godinu, kada Habzburška monarhija preuzima dotadašnju prevlast nad prostorima Bačke i većeg dela Srema od Osmanlijskog carstva.

Kada govorimo o postanku Novog Sada, moramo svakako krenuti od izgradnje Petrovaradinske tvrđave, utvrđenja na desnoj obali Dunava, koja je započeta 1692. godine. Petrovaradinska tvrđava je služila kao brana, ukoliko bi došlo do ponovne najezde Turaka. U njenom zaleđu, na levoj obali Dunava, dve godine kasnije počelo je da izrasta naselje koje su mahom nastanjivali vojnici, trgovaci i zanatlije. Ovo naselje se u toku sledećeg veka sve više razvijalo – posebno se razvijala trgovačka i zanatska delatnost, a stanovništvo koje ga je činilo bivalo je sve raznorodnije (tu su bili Mađari, Nemci, Sloveni, Jevreji, Cincari itd.). Naselje je dobilo naziv Petrovaradinski šanac. Na nastanjivanje ovog naselja je uticala svakako i Prva velika seoba Srba pod vođstvom Arsenija Čarnojevića, koja se odigrala 1690. godine.

Godine 1747. između nesrpskih i srpskih stanovnika naselja postignut je sporazum o uređenju budućeg oslobođenog grada; građani željni slobode su uspeli 1. februara 1748. godine da se izbore da grad postane slobodna kraljevska varoš. Uz finansijski otkup od 80.000 forinti u srebru bogati trgovci i zanatlije izdejstvovali su od carice Marije Terezije status slobodnog kraljevskog grada, i dali su mu naziv Novi Sad, odnosno Neoplanta (latinski), Uj-videgh (mađarski) i Neu-Satz (nemački).